Witamy w polskim serwisie programu EDEN

Żyrardów to jedyne w Europie miasto, mogące poszczycić się zachowanym w całości zabytkowym zespołem osady fabrycznej z przełomu XIX i XX w. Na osadę fabryczną składa się dzielnica poprzemysłowa, osiedle murowanych z czerwonej cegły domów dla robotników, dzielnica willowa dla kadry kierowniczej, a także szereg budynków użyteczności publicznej - kościoły, szkoły, przedszkole, szpital, domy kultury, park, a także pralnia i łaźnia miejska. Regularna siatka ulic, dużo zieleni, wyraźny podział na część mieszkaniową oraz przemysłową – to najbardziej charakterystyczne elementy XIX-wiecznego Żyrardowa, stanowiące o rzeczywistym spełnieniu postulatów idealnego miasta przemysłowego przełomu wieków.

Okres największego rozwoju i rozbudowy Żyrardowa przypada na drugą połowę XIX w., kiedy to żyrardowska fabryka trafiła w ręce dwóch niemiecki przemysłowców - Karola Hiellego i Karola Augusta Dittricha. To za ich sprawą fabryka w krótkim czasie stała się jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów lniarskich ówczesnej Europy. Dzięki nowym właścicielom wokół fabryki, na pow. 36 ha, powstała też bardzo skrupulatnie zaprojektowana osada fabryczna, stanowiąca dziś, unikatowe w swym charakterze, centrum współczesnego Żyrardowa.

Żyrardów ze swoją unikatową architekturą industrialną przeżywa dziś prawdziwy renesans. Moda na adaptację obiektów pofabrycznych na cele usługowo-mieszkaniowe sprawiła, że przesiąknięte historią mury dawnej fabryki otrzymują zupełnie nowe funkcje, odzyskując przy tym, dzięki starannie prowadzonej rewitalizacji, pierwotny, imponujący wygląd.

Będąc w Żyrardowie koniecznie trzeba zobaczyć miejsca i zabytki takie jak:

* Dworzec kolejowy - Wybudowany w latach 20. XX w. według projektu arch. Romualda Millera, w stylu dworku polskiego. Rozbudowany w latach 30. XX w. Wnętrza zdobią oryginalne sztukaterie i piece kaflowe, w poczekalni 4 kolumny w stylu jońskim.

* Kościół pw. św. Karola Boromeusza - wzniesiony w 1891 r. w stylu neogotyckim, przebudowany w 1895 r. Pierwszy kościół parafii rzymsko - katolickiej w Żyrardowie. Wybudowany dzięki funduszom Karola Dittricha jr.

* Gabinet pisarza Pawła Hulki-Laskowskiego (1881-1946) - jedna z najbardziej znanych postaci związanych z historią i kulturą Żyrardowa. Publicysta, społecznik, tłumacz, religioznawca, pisarz. Autor pamiętnika „Mój Żyrardów", przedstawiającego życie codzienne miasta przełomu XIX i XX w. Największy rozgłos zyskał dzięki tłumaczeniu powieści „Przygody dobrego wojaka Szwejka" Jaroslava Haška. Obecnie Oddział Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.

* Kościół farny pw. Matki Bożej Pocieszenia - świątynia powstała w latach 1900 - 1903 z fundacji rodziny Sobańskich i Karola Dittricha. Zaprojektowana przez Józefa Piusa Dziekońskiego, w stylu neogotyckim. Kościół wzorowany na bazylice w Kolonii (ośmiokrotnie pomniejszony), posiada dwie strzeliste, siedemdziesięciometrowe wieże. We wnętrzu znajdują się secesyjne witraże (kwiaty polskie), wykonane w pracowni Franciszka Białkowskiego, najprawdopodobniej według projektu Józefa Mehoffera. Wyposażenie kościoła utrzymane jest w stylu gotyckim. Obok plebania z 1903 r.

* Plac targowy - (PLAC JANA PAWŁA II) dawne targowisko położone w sercu zabytkowej osady fabrycznej. (...) „na placu" panował w soboty i w przedpołudnia niedzielne gwar i rejwach
nieopisany. U płotu stały kolorowe obrazy święte, zwożone do Żyrardowa przez różnych „obraźników" (...) Stragany z paciorkami, guzikami, piszczałkami, zabawkami dla dzieci, lalkami, trąbkami, a przede wszystkiem z medalikami, ciągnęły się wszerz całego „placu". P. Hulka-Laskowski „Mój Żyrardów", 1934 r.
Plac targowy był również miejscem licznych manifestacji i wieców robotniczych – m. in. strajku szpularek w 1883 r., pierwszego na terenie Królestwa Polskiego strajku powszechnego. Od 1924 r. po zmianie lokalizacji targowiska, plac zmienił funkcję i otrzymał imię wojewody warszawskiego Władysława Sołtana. Po II wojnie światowej nazwę zmieniono na Plac Wolności, a od 1998 r. Plac Jana Pawła II.

* Pałacyk Tyrolski - najstarszy reprezentacyjny budynek w Żyrardowie, wybudowany w latach 1867 - 1871 przez Karola Augusta Dittricha dla swojego zięcia kupca austriackiego - Ludwika Marcellina, który miał przypominać Marcellinowi jego rodzinne strony. Przy nim altana ogrodowa z XIX w.

Doskonałym miejscem na relaksujący spacer nad rzeką Pisią jest Park im. Karola Augusta Dittricha : - zapro­jektowany w stylu krajobrazowym przez Karola Sparmanna, znanego ogrodnika Warszawskiego Ogrodu Botanicznego.
Ta ,,zielona wyspa" o powierzchni prawie 6 ha, zlokalizowana jest w samym centrum Miasta,w rezydencjonalnej części osady fabrycznej. Park stanowi okazałe otoczenie zbudowanej w stylu kostiumu francuskiego reprezentacyjnej willi jednego z właścicieli fabryki, Karola Dittricha jr. Dziś zabytkowy pałacyk jest siedzibą Muzeum Mazowsza Zachodniego.

Park im. Karola Augusta Dittricha jest pełen pomników przyrody, których podczas spaceru nie można ominąć! Między innymi zobaczyć tam można:

**Platan klonolistny - Imponujące i majestatyczne drzewo o rozłożystej koronie, liściach podobnych do liści klonu i co ciekawe o łuszczącej się całymi płatami szarobrunatnej korze, która pozostawia jasnożółte plamy. Ze względu na swą wyjątkowość drzewa te są często sadzone w parkach i alejkach.

**Dąb szypułkowy - Nazwa dąb szypułkowy (Quercus robur) pochodzi od tego, iż żołędzie oraz cały kwiatostan wyrasta na szypułkach bezpośrednio z gałęzi. Kora gruba i podłużnie popękana w odcieniu od ciemnoszarego do brązowoszarego. Szeroka korona, krótki pień i grube konary. Pień przeciętnie od 2 do 3 m średnicy. Liście uszate, gładko wrębne. Jedno z najbardziej długowiecznych drzew. Niektóre z najstarszych drzew tego gatunku w Polsce mają ponad 1000 lat (przykładem dąb Bartek w okolicach Zagnańska).

Źródło i więcej informacji na : www.zyrardow.pl